Tussen 2013 en 2023 sloten in Vlaanderen meer dan 2700 cafés de deuren. Daarmee verdwijnt meer dan een plek om iets te drinken. De bruine kroeg is sociale infrastructuur: een ruimte waar je binnenkomt zonder afspraak en zonder dossier. Waar mensen die elkaar niet gekozen hebben samen aan een toog belanden. Waar achter die toog eerstelijnszorg wordt verleend die nooit zo werd genoemd.

Want wat doe je als het halftwee is en iemand te veel heeft gedronken en naar huis moet, maar niet op een manier die die persoon vernedert? Als twee krukken verder een hand te lang op een arm blijft liggen? Als iemand aan het raam zit die de hele dag niemand anders heeft gezien? Hoe reageer je? Drie beslissingen in één nacht, zonder handleiding en zonder uitstel.

"De ethiek kwijnt weg als de moraal het overneemt", zegt theatermaker Aurelie Di Marino. En: "Een beschaving laat zich kennen aan hoe ze zich verhoudt tot kak, seks en dood."

Ethiek gaat niet over wat je ervan vindt, maar over wat je doet terwijl iedereen erbij is. Moraal staat vooraf vast en kent één goed antwoord. Ethiek ontstaat in de praktijk, tussen mensen, met alle ongemak, twijfel en misverstanden die daarbij horen. Daarvoor heb je plekken nodig waar lichamen samenkomen, waar mensen elkaar aankijken en waar de sfeer niet op voorhand is vastgelegd.

De kroeg is zo'n plek. Maar het is geen onschuldige plek. Wie dat beweert, verdedigt een ansichtkaart. Er wordt ook veel toegedekt, er is grensoverschrijding en er is het glas. Hetzelfde glas dat een gesprek opent, kan iemand ook aan de toog vasthouden tot er niets anders overblijft. De kroeg houdt mensen in leven en helpt mensen kapot.

Over die ambivalentie gaat Aan tafel: KAK, SEKS EN DOOD, een gesprek georganiseerd door Toneelhuis en ARIA. Aanleiding is Spaghetti Western van Aurelie Di Marino en Renée Goethijn, waarin een saloon het toneel wordt voor een botsing tussen Thanatos en Eros: tussen de doodsdrift die alles plat lijkt te slaan en de vitaliteit die telkens opnieuw ontstaat uit wat mensen samen doen — het spel, het eten, het drinken, de muziek, de Tarantella. Geen optimisme, wel een vitalisme: iets dat niet beweerd wordt, maar gedaan.

Aan tafel gaat het in drie ronden over kak, seks en dood.
Kak: alles wat eruit moet en geen goede plek heeft. Alles wat we als vuil en afval beschouwen.
Seks: het lichaam dat de ander ontmoet, met de blunder en de afwijzing erbij.
Dood: niet als medisch dossier, maar de dood die gewoon meedrinkt. Ook de dood die je recht in de ogen kijkt.

Vier stemmen aan tafel:

Siska Baeck is schrijver, filosoof en programmator bij het KMSKA. Haar werk gaat over de knoop van macht, geweld, liefde en intimiteit. Ze schreef (on)aanraakbaar (2021) en
Verzonnen lichaam (2024).

Dylan Moorthamer is patron van In de Stad Aalst, in de Carnotstraat, op een kwartier stappen van de Bourla en op lichtjaren ervan. Hij staat er achter de toog vanaf zijn zeventiende, en spreekt niet over maar vanuit het volkscafé.

Marian Donner is schrijver en essayist, auteur van het Zelfverwoestingsboek (2019), De grote weigering (2022) en Rooksignalen (2024). Ze stond achter de toog in Bitterzoet en werkte twaalf jaar aan de telefoon van een escortbureau.

Jan Beddegenoodts is documentairemaker en fotograaf, en oprichter van Cameltown, de fictieve stad waarin al die films samenkomen. Sinds 2011 filmt Beddegenoodts verzet, ravecultuur en alles wat tussen kunst en activisme ligt, met een camera die inzoomt op de micro-realiteit van mensen, hun passie en hun strijd. Voor Bloed, zweet en tranen portretteert hij een van de laatste volkscafés van Vlaanderen.

Aurelie Di Marino loopt rond als garçon. Ze schenkt in, ruimt af en blijft af en toe staan bij een tafel. Tussen de ronden door worden fragmenten getoond uit Bloed, zweet en tranen, de film in de maak van Jan Beddegenoodts over café In de Stad Aalst.

De moderator wordt later bekendgemaakt.

Aan tafel zit je naast iemand die je niet kent en die er anders over denkt. Dat is het hele punt. Nadien kunnen we verder doorzakken in café In de Stad Aalst, Carnotstraat 16, Antwerpen.

Het programma werd samengesteld in samenwerking met Pascal Gielen van ARIA. Pascal Gielen is schrijver en gewoon hoogleraar cultuursociologie verbonden aan ARIA (UAntwerpen).