In het claustrofobische en incestueuze huis van de Höllers ontvouwt zich een ideologisch machtsspel. Een feest dat gaat over schuld, wrok, ontkenning en moreel verval. En over familiebanden die nooit kunnen worden verbroken.
Bernhard kaart in Voor het pensioen de onmacht en hypocrisie aan van het naoorlogse Duitsland tegenover het eigen naziverleden, het stilzwijgen over de oorlogsschuld. Via de onrustbarende extreemrechtse retoriek van zijn verstarde personages ventileert hij zijn walging. Tegelijk stelt Bernhard vast dat wij zelf wellicht niet veel beter zijn.
Tom Dewispelaere ensceneert dit stuk niet zomaar. De concrete aanleiding is de verontrustende normalisering van een woordenschat en een gedachtegoed dat de directe erfgenaam is van het rechts-extremisme van de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw. Veel uitspraken waarvan we dachten dat die tot de marges van onze politieke cultuur verdreven waren, staan opnieuw in het centrum van het maatschappelijk debat.
Thomas Bernhard geeft ons met Voor het pensioen meer dan een geschiedenisles. Het is een uitnodiging om te blijven nadenken over hoe de schaduwen van het verleden ons blijven achtervolgen in het heden. Hoe ver mensen gaan in hun zoektocht naar houvast.
Toegang: €10, inclusief broodje.
Aansluitend kan je de voorstelling Voor het Pensioen bijwonen.
Tom Dewispelaere regisseert bij Toneelhuis een trio acteurs dat het beste van zichzelf geeft in slecht zijn voor elkaar. Duistere komedie of roodgloeiend alarm?
"Voor het pensioen schetst een grimmig naoorlogs beeld van ideologie, macht en moreel verval dat akelig actueel klinkt. Olympique Dramatique vertaalt het naar twee uur relevant teksttheater, gedreven door uitstekende vertolkingen."
"Alles voelt claustrofobisch en ongemakkelijk. Maar het is wél een goede voorstelling, omdat ze stilstaat bij moreel verval en toont hoe toxisch iets kan worden als je het te veel met lede ogen aanziet, want dan komt er een punt vanwaar er geen weg meer terug is."
"Drie grandioze toneelspelers serveren gruwelijk gedachtegoed onvervalst en gulzig uit."
"Rudolf (Pierre Bokma) evolueert, in zijn toenemende dronkenschap, van een dwaze woordkramer naar een machtige demagoog. Zijn stem en zijn kapsel gaan steeds akeliger lijken op het gekrijs van de Führer zelf. Daar word je echt ongemakkelijk van. "
"Ik vind het een bijzonder vreemde en gevaarlijke tijd waarin we leven en ik denk dat we als Europeanen niet mogen zwijgen, maar een standpunt moeten innemen. Dat is wat Bernhard ons ook vertelt: kijk naar je verleden om je toekomst opnieuw vorm te geven, kijk waar we vandaan komen, willen we daar terug naar toe? Benoem wat fanatisme, wat fascisme is vandaag de dag. Ik hoop dat voorstellingen als deze daar een klein beetje toe kunnen bijdragen."
"Bijna een halve eeuw na datum is ‘Voor het pensioen’ opvoeren niet meer voor de hand liggend. Tom Dewispelaere ziet echter parallellen tussen de hate speech van de opgevoerde nazi’s en extreemrechts vandaag. Inderdaad zijn de overeenkomsten treffend. De maniakale cultivering van wat als tijdelijke en onbillijke nederlaag wordt afgedaan, de blinde verering van een opgehemeld doch verzonnen verleden, het ontegensprekelijk belijden van het eigen gelijk en de radicalisering van xenofobe navelstaarderij: het resulteert in een zelfgecreëerde eenzaamheid waar extremisme ongetemperd kan gisten. "
"Met Voor het pensioen levert Olympique Dramatique een stevige brok teksttheater af. Pierre Bokma, Tiny Bertels en Katelijne Damen zetten ijzersterke acteerprestaties neer die je op den duur doen happen naar adem."
"Ieder van ons heeft het recht op een mening, op een overtuiging. Maar daarom is het nog geen waarheid."
"Het is een van de redenen waarom ik theater maak, om grip te krijgen op de wereld om mij heen en ook om schoonheid of troost te vinden. We hebben de neiging om altijd alles in geld uit te drukken, maar het ongrijpbare, iets wat je beroert, is niet te becijferen. Dat is ook het mooie van theater. Je maakt iets mee samen, in die zaal en achteraf kijk je misschien anders naar de dingen of voel je je minder alleen."
Downloads
tekst
- Thomas Bernhard
Nederlandse vertaling
- Hans w. Bakx
regie
- Tom Dewispelaere
regieassistentie
- Francis Geeraert
spel
- Pierre Bokma
- Tiny Bertels
- Katelijne Damen
lichtontwerp
- Fabiana Piccioli
kostuumontwerp
- Ilse Vandenbussche
geluidsontwerp
- Diederik De Cock
video-ontwerp
- Bram Delafonteyne
vormgeving
- Bram Delafonteyne
- Tom Dewispelaere
productie
- Toneelhuis
- Olympique Dramatique
met de steun van
- de Tax Shelter maatregel v/d Belgische federale overheid via Gallop Tax Shelter